Doelstellingen

Wat biedt het project 3WATER?

  1. De Europees beschermde natuurwaarden in stand houden en verbeteren. Met name de doelsoorten roerdomp en boomkikker en een aantal habitattypes zoals natte en droge heide, natte graslanden en vijvers.
  2. De samenwerking tussen private en publieke landeigenaren en organisaties in het gebied vergroten.
  3. Werken aan een duurzame streekontwikkeling volgens een vooruitstrevende Triple E aanpak waarbij Ecologie, Economie en Educatie evenwichtig in rekening worden gebracht.
  4. Het brede publiek kennis laten maken met de waarde van het gebied, het project, de samenwerking en het Europees natuurbeleid (Natura2000)
  5. Andere Natura2000-projecten inspireren tot privaat-publieke samenwerking.
  6. Het plattelandsgebruik promoten.

 

Actie(s) !

Op het terrein

Er zijn herstelwerken gepland in en rond vijvers, poelen, bossen, heide en vochtig grasland. Het landschap krijgt een meer open karakter. Er komen 16,7 ha nieuwe vijvers en poelen bij en 140 ha wordt verbeterd. 6 km grachten worden opnieuw opengemaakt. Meer dan 10 ha heide worden bijkomend aangelegd, naast de 30 ha heide die verbeterd worden. Voor de fauna wordt gestreefd naar 10 extra broedkoppels van roerdomp en een duizendtal extra mannelijke boomkikkers. Een groot deel van de werken vindt plaats op privaat terrein en is niet toegankelijk zonder toestemming. Er worden wel begeleide wandelingen en werfbezoeken georganiseerd en langs wandelpaden worden infoborden geplaatst.

Voor de bezoekers

Een extra parking, nieuwe wandelpaden en infoborden, uitkijkposten en webcams zullen de bezoeker nog meer van het gebied laten ontdekken en genieten. Op twee verschillende plaatsen (domeinen Kiewit en Heidestrand) komen interactieve tentoonstellingen. Speciaal opgeleide gidsen zorgen voor unieke wandelingen. 

Voor iedereen

Omdat het project maatschappelijk zeer relevant is, nl. het zoeken naar een goede balans tussen de maatschappelijke belangen ecologie, economie en educatie, zijn er verschillende acties voorzien om dit met u te delen. Deze brochure is er één van, naast de website en nieuwsbrieven, infokrantjes, infomomenten en tentoonstellingen, publicaties, conferenties, een educatief pakket voor scholen en tot slot een spraakmakende videodocumentaire (eind 2013).

Achter de schermen

Het project 3WATER brengt landeigenaren en ondersteunende organisaties samen om te werken aan een afgestemd beheer (en gebruik) binnen het Natura2000-gebied. Dit wordt vertaald in lange termijnbeheerplannen. Dankzij regelmatige bijeenkomsten blijft het wederzijds begrip en rekenschap tussen de partijen groeien. Ook met het beleid van De Wijers (het ruimere gebied waarbinnen dit project zich situeert), onderhouden we een nauwe samenwerking.

Het project voert ook studies uit rond waterzuivering, monitoring, communicatie, educatie en samenwerking. Samen met de deelname aan Europese conferenties en netwerken brengt dit heel wat expertise en aandacht naar het gebied. Dit bevordert op zijn beurt nieuwe investeringen, samenwerkingen, projecten en ontwikkelingen.

Ecologische verbeteringen

 

Doelstellingen:

Het herstel en behoud van specifieke Europees belangrijke habitattypes en soorten in het Natura2000 Vijvergebied Midden-Limburg, België. Het project beoogt meer specifiek de volgende soorten en habitattypes:
       
Soorten:   

  • Roerdomp (Botaurus stellaris) (A021)
  • Boomkikker (Hyla arborea) (1203)

       
Habitats:   

  • Oligotrofe wateren van het type 3110
  • Oligo- tot mesotrofe stille wateren van het type 3130
  • Natte heide van het type 4010
  • Droge heide van het type 4030
  • Hydrophilous tall herb fringe communities of type 6430


Acties en middelen:

Voor de ecologische verbeteringen en het behoud van de beoogde habitats en soorten zullen de volgende acties uitgevoerd worden:

Botaurus stellaris: herstel van het hydrologisch regime voorafgegaan door een ecohydrologische studie, herstel van een meer open landschap door verwijdering van kreupelhout en bomen op de dijken van de vijver, herstel van de grote mesotrofe vijvers (zie habitat type 3130), uitbreiding en verbetering van de rietbedden en vismogelijkheid, creëren van roofvogelvrije broedplaatsen. Bepaalde gebieden, kwetsbaar voor verstoring, worden afgesloten voor het publiek. Creëren van bijkomende voederplaatsen.

Hyla arborea: herstel van de aquatische reproductie  habitats bestaande uit ondiepe, zonnige en visvrije vijvers en herstel van habitat op het land (zie habitat type 6430) voor voedselvergaring en overwintering.

Habitat type 3110 : morfologisch herstel van de vijver en dijken, verwijdering van kreupelhout en bomen (schaduw en voeddingsstoffen) en organische laag, herstel van het hydrologisch regime.

Habitat type 4010 : verwijdering van kreupelhout en bomen, verwijdering van organische laag, gras maaien, herstel van hydrologisch regime.

Habitat type 4030 : verwijdering van kreupelhout en bomen, verwijdering van organische laag en gras maaien.

 

Verwachte resultaten:

Globaal gezien verwachten we de algemene natuurbehoudstatus van alle beoogde habitats en soorten in het gebied te verbeteren. De concrete herstelacties moeten meer specifiek leiden tot de volgende resultaten:

Botaurus stellaris: de huidige 4 à 5 broedkoppels van het gebied behouden en bijkomende broedmogelijkheden creëren voor 4 à 5 extra koppels op publiek terrein en 5 op privaat terrein. Dit komt neer op een totaal van 13 à 15 broedkoppels en een verhoging van de Vlaamse roerdomp populatie met 35%. Dit willen we bereiken door:

  • het herstel van een meer open landschap (verwijdering van struiken en bomen op ongeveer 9,5 km dijken, wat 64 vijvers zal openen op een totaal van 158,3 ha)
  • het herstel van ongeveer 12,6 ha mesotrofe vijvers (habitattype 3130) en de verbetering van een bijkomende 141,2 ha mesotrofe vijvers
  • de verbetering en uitbreiding van rietbedden (>20 ha)
  • de vermindering van predatie door de vos en de marter door aanleg van 24 riet eilanden (13,4 ha)
  • het herstel van voldoende en aangepaste visbeschikbaarheden (op 110 ha vijvers) door de verbetering van 0,9 ha aangepaste gebieden voor voedselvergaring

Hyla arborea: de huidige populatie van 150 tot 500 à 1000 roepende mannetjes uitbreiden. Dit wordt bereikt door het herstel van 7,3 ha voortplantingspoelen en de verbetering van 4 ha en herstel van ongeveer 27 ha voedselgaring land habitat type 6430.

 

Daarenboven verwachten we 5 ha van habitattype 3110, 8,42 ha van habitattype 4010 en 8,67 ha van habitattype 4030 te herstellen en een verbetering van een bijkomende 22,75 ha van habitattype 4030 tot stand te brengen.

Meer dan 50% van al deze herstelmaatregelen zullen op private gebied plaatsvinden.

Participatie

Doelstellingen:

Een sterke en duurzame participatie oprichten binnen de groep van private landeigenaars en een nauwe samenwerking tot stand brengen tussen alle betrokken partijen om dit gebied te beheren.

 

Acties en middelen:

Een goed onderling contact en een betrouwbare communicatiestructuur is onontbeerlijk om een sterke samenwerking met de private landeigenaars tot stand te brengen. Dit wordt aangeboden door 2 actoren. Enerzijds is er ELO, de coördinerende begunstigde, die nauw verbonden is met de groep van private landeigenaars. Anderzijds is de deelname van de lokale landeigenaarsorganisatie, OVML, als geassocieerde begunstigde, essentieel.

Er worden verschillende acties ondernomen om het aantal private landeigenaars die deelnemen aan het project, het geïntegreerde managementplan en de vooropgestelde doelen, te verhogen:

  • identificatie en contact;
  • informatievergadering;
  • publicatie van projectgerelateerde artikels;
  • bezoeken onder leiding van een gids.

Bovendien zullen conferenties gehouden worden die de participatie van private landeigenaars met betrekking tot Natura2000-doelstellingen thematisch zullen behandelen.

Naast goede contacten, is het cruciaal om goede afspraken op papier vast te leggen. Deze documenten beschrijven het precieze engagement (acties, verantwoordelijkheden, tijdsduur). Tot nu toe hebben 7 (van de grootste) landeigenaars dergelijke overeenkomst reeds getekend.

  • De overeenkomst verzekert dat de landeigenaar in kwestie akkoord gaat met de natuurherstelmaatregelen op zijn domein en dat hij zelf zowel het nodige voorbereidingswerk zal ondernemen (studies, toelatingen, advies, offertes) als de supervisie en rapportering van het werk. De betreffende landeigenaar kan hiervoor echter beroep doen op onbeperkte administratieve en technische ondersteuning van OVML.
  • De landeigenaar onderschrijft in dit document de algemene projectagenda voor de uitvoering van de acties en is bereid om een bepaald deel van de kosten van de herstelmaatregelen op zich te nemen.
  • De landeigenaar aanvaardt om de natuurherstelmaatregelen te behouden voor minstens 10 jaar na de uitvoering van de acties.

Tijdens de loop van het project zullen nog 15 andere landeigenaars aangesproken en gestimuleerd worden met de vraag om deel te nemen aan de natuurherstelacties.

Idealiter moeten alle gemaakte overeenkomsten geïntegreerd worden met en/of verder aangepast worden aan het langetermijnmanagementplan voor het hele gebied.

Nauwe samenwerking tussen alle of de meeste van de verscheidene betrokken partijen van het projectgebied: aangezien de meeste belanghebbenden reeds betrokken zijn in de stuurgroep van het project is de uitwerking van het project zelf reeds een grote opportuniteit voor de verdere ontwikkeling van de samenwerking tussen de verschillende actoren in dit gebied. Deze samenwerking is belangrijk om waardevolle en kostbare informatie en ervaringen te delen, om wederzijds respect te creëren en om een gedeelde visie en alomvattende aanpak voor het gebied tot stand te brengen (geïntegreerd managementplan, post-Life voortzettingsplan, etc.).

 

Verwachte resultaten (output en gekwantificeerde resultaten):

De totale oppervlakte van het Europees beschermd gebied binnen het projectgebied beslaat ongeveer 2.563 ha. 73%  (1.871 ha) van dit gebied bestaat uit vijvers, bos, akkerland en andere (semi-) natuurlijke habitats. Meer dan 50% (978 ha) hiervan is privé-eigendom.

De ecologische herstelmaatregelen van het project kunnen reeds steunen op de deelname van de 7 grootste private landeigenaars (eigendom > 50 ha, getekende overeenkomst) in het beschermde gebied, die een oppervlakte van circa 828 ha bedekken.

Om te beginnen verwachten we de resultaten in deze domeinen te bereiken zoals vermeld in de doelstelling voor private eigendommen.

Verder willen we de herstelacties op deze eigendommen maximaliseren en tenminste 5 tot 10 bijkomende private landeigenaars laten deelnemen aan het project, goed voor een totaal van 150 ha. Tien percent van het geplande budget voor de concrete herstelacties op privé-eigendom is voorzien voor deze doelstelling.

Voor het post-Life voortzettingsplan hopen we een nog groter aantal private landeigenaars te bereiken die kunnen deelnemen aan langetermijnmanagementplannen: rond 20 à 30 landeigenaars (met getekende beheercontracten), voor een totale oppervlakte van circa 1078 ha.

Globaal genomen streven we ernaar om aan beide kanten (privaat en publiek) een vruchtbare grond en sfeer te scheppen voor een duurzame samenwerking en win-winsituaties.

Triple E synergie

Doelstellingen:

Een duurzame basis oprichten voor het behoud van de beoogde soorten en habitats op lange termijn door specifiek aandacht te schenken aan de synergie tussen ecologie, educatie en economie in het gebied d.i. de Triple E-aanpak.


Acties en middelen:

De algemene aanpak van het project en de manier waarop acties uitgewerkt worden, focust sterk op het creëren van een duurzame basis voor natuurbehoud van de ecologische waarden van het gebied op lange termijn. Gezien de huidige situatie van het gebied met zowel een groot aantal privé-eigendommen als bezoekers en voortdurende economische activiteiten zoals toerisme, viskwekerij, bosbouw, en kleinschalige landbouw, is het belangrijk om de synergie tussen ecologische, economische en educatieve aspecten (= ‘Triple E’) te behouden en/of tot stand te brengen. Enkel op die manier kan een gezonde, zelfvoorzienende situatie bereikt worden.

Educatie ligt aan de basis van bewustzijn, actie en motivatie voor natuurbehoud op lange termijn. Daarom is het een onmisbare factor in dit project. Dit aspect wordt vertaald in:

  • een studie over communicatie en educatie;
  • een studie over participatie;
  • de website met voldoende achtergrondinformatie;
  • een (educatieve) informatievergadering voor de lokale en regionale bevolking;
  • de publicatie van (educatieve) artikels;
  • educatief communicatiemateriaal zoals brochures en een video;
  • informatieve borden en observatiemuren;
  • educatieve elementen in het gebied om te leren over ecologie, geschiedenis en de beoogde soorten en habitats zoals door webcams;
  • tentoonstellingen en scenografie;
  • educatieve pakketten voor scholen;
  • en speciale opleidingen voor gidsen.

 


Verwachte resultaten (output en gekwantificeerde resultaten):

Allereerst wensen we voor dit gebied en de specifieke ecologische waarden een brede alomvattende aanpak tot stand te brengen voor natuurherstel en –behoud op lange termijn door niet alleen ecologie te benadrukken, maar ook educatieve en economische elementen. We beogen door de educatieve acties mensen dichter bij dit Natura2000-gebied, de schoonheid en uitdagingen, te brengen en op die manier een bredere en meer gewortelde basis voor natuurbehoud te creëren. De educatieve aspecten van acties A2 en D6 streven naar een sterkere betrokkenheid van de meerderheid van de lokale actoren, begeleid door goed communicatiemateriaal, positieve artikels en vergaderingen. De toevoeging en/of verbetering van kleinschalige infrastructuurelementen heeft tot doel de bezoekers (bewoners, scholen en toeristen) een beter, aangenamer, duurzaam en een sprekend inzicht te geven in de waarden van het gebied, wat op zijn beurt meer bewustzijn en steun teweeg zal brengen. Wat het economische aspect betreft, willen we de reeds bestaande (kleinschalige) economische activiteiten (toerisme, viskwekerij, uitgebreide land- en bosbouw) in het gebied stimuleren en ondersteunen om een synergie met natuurbehoud te ontwikkelen. Tijdens het project zal de ontwikkeling van een ‘bezoekers terugbetalingssysteem’ en fondsenwerving onderzocht worden over de ‘Post-Life’-periode.

Publiek bewustzijn

Doelstellingen:

Het verhogen van het publiek bewustzijn rond Natura2000 op lokaal, regionaal en nationaal niveau.

 

Acties en middelen:

Elke communicatie en verspreidingsactie zal de Natura2000-concepten belichten.

 

Verwachte resultaten (output en gekwantificeerde doelstellingen):

We verwachten dat dit project in sterke mate zal bijdragen tot het algemeen publieke bewustzijn van Natura2000. Dit zal gemonitord worden door het Natura2000-logo (en bijkomende informatie) gevoelig zichtbaarder te maken voor het publiek. Het aantal keren dat het logo opgemerkt wordt door het publiek wordt opgevolgd. Dit gebaseerd op het tellen van de logo's op informatieborden voor bezoekers, het aantal uitgedeelde brochures, het aantal geschreven artikels, het aantal deelnemers aan de conferenties, het aantal hits op de Natura2000 webpagina, etc.

 

Voorbeeldproject

Doelstellingen:

Om een beste-praktijkmethode aan te tonen en verder te ontwikkelen m.b.t. het bereiken, motiveren en betrekken van de groep van private landeigenaars als een belangrijke en betrouwbare partner in de herstel-, beheer- en managementplannen voor Natura2000-gebieden.

 

Acties en middelen:

Een beste-praktijkmethode over het thema “hoe een duurzame betrokkenheid creëren met een groep private landeigenaars in de managementplannen van een Natura2000-gebied” zal verder ontwikkeld worden in de studie rond deelname en zal gedemonstreerd worden in de daarop volgende conferenties. Eigenlijk  is de opzet van het hele project zelf een demonstratie van een beste-praktijk aangezien de meerderheid van de private landeigenaars deelneemt aan de ecologische herstelplannen. Ook een goede samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen is reeds een feit want ze nemen deel aan het project als geassocieerde begunstigde en/of participeren in de (uitgebreide) stuurgroep van het project. Door het gros van de communicatieacties en in het bijzonder door de website, de publicatie van artikels, brochures, posters, video, standje op tentoonstelling, conferenties en rapporten hopen we de geweldige resultaten van deze beste-praktijk van deelname en participatie te presenteren en dit ten behoeve van iedereen.

 

Verwachte resultaten (output en kwantificeerbare resultaten):

We beogen met dit project een goed voorbeeld af te leveren van een beste-praktijk in “hoe een duurzame betrokkenheid creëren met de groep private landeigenaars in de managementplannen van een Natura2000-gebied”. Dit succes zal opgevolgd worden aan de hand van de bereikte resultaten over doelstelling 1 en 2 enerzijds en de geleerde lessen anderzijds. Dit laatste zal voorgesteld worden in een specifiek document dat zal voortvloeien uit de ‘participatiestudie’, de ‘participatieconferentie’, de ervaringen op het terrein, de videodocumentaire en het project in het algemeen. De afsluitende projectconferentie presenteert het geheel van het project. Door conferenties, de publicatie van artikels en de website streven we ernaar om het brede publiek te bereiken die interesse hebben voor de methode gebruikt voor dit project.